گروه سينماي ايران- امروز 21 شهريور روز ملي سينماست. روز سينماي ايران؛ سينمايي كه به پشتوانه تلاش ارزشمند سينماگران ايراني، باعث فخر فرهنگ و هنر اين سامان شده است. در روز ملي سينما به سراغ تعدادي از سينماگران و كارشناسان سينمايي رفتيم و به ارزيابي دستاوردهاي سينماي ايران و چشمانداز مطلوب هنر هفتم در اين سامان پرداختيم.
جواد طوسي: تفكر به منافع جمعي در سينما الزامي است
جواد طوسي در گفت و گو با <بانيفيلم> با توجه به سالگرد روز ملي سينما، گفت:اگر بخواهيم روز ملي سينما را مورد ارزشگذاري واقعي و منصفانه قرار دهيم بايد به نگاه خوشبينانه و تكريم آن در روز جشن اكتفا نكنيم و در اين روز بخشي از توجه خود را معطوف به نگاه دقيق و آسيبشناسانه به سينما كنيم. اين منتقد سينما اظهار كرد: در روز ملي سينما در كنار جشن گرفتن بايد آيندهنگري كنيم و در افقي كه براي سينما تعريف ميكنيم به ارائه راهكارهاي عملي براي تقويت سينما بپردازيم؛ در غير اين صورت مشكلات سينما همچنان استمرار داشته و ما دچار دور باطل خواهيم بود.
وي گفت: اگر ميخواهيم شرايط به اين شكل ادامه پيدا نكند بايد با يك ارزيابي دقيق و نگاه نقادانه به روشهاي راهبردي عملي در سينما دست پيدا كنيم تا مرزبنديهاي بيرحمانه و فاصلههاي پرتنش ايجادشده در سينما را كاهش دهيم چرا كه اين فاصلهها و مرزبنديها دامنگير سينما خواهد شد. جواد طوسي گفت: بايد منافعفردي را كنار بگذاريم و به منافع جمعي فكر كنيم، اگر ميخواهيم در سايه جشن خانه سينما مشكلات سينما حل شود بايد از خودمان شروع كنيم و با تفاهم و رفاقت در حوزه فرهنگ كشور ما به آسيبشناسي اجتماعي بپردازيم؛ در درون هر كدام از ما ديكتاتوري كوچكي حكمفرماست كه تفاهم در سينما را كاهش ميدهد. در روز ملي سينما ما بايد با برگزاري سمينار به راهكارهاي عملي براي دسترسي به سينماي متعالي و آرمانيكه همان سينماي ملي ماست تلاش كنيم.
طوسي گفت: <براي تكريم و تعالي سينما بايد براساس يك نگاه نقادانه و كارشناسانه به تعريف مناسبي از سينماي ملي رسيد و اين در حالي است كه حوزههاي دولتي فرهنگ تعاريف نظري را در مقولههاي مختلف فرهنگي تزريق ميكند؛ اما من فكر ميكنم دولت بايد با سعه صدر براي بازكردن دايره عمل براي روشنفكران به جهت ايجاد عملي يك سينماي ملي عمل كند.
وي افزود: دولت بايد از تحميل نظارت پررنگ خود بر سينما بپرهيزد، نظارت گسترده دولت بر سينما خلاقيتها، ذهنيتها را مخدوش كرد سينماي ما را به يك سينماي خنثي تبديل ميكند؛ جشن سينمايي نميتواند آينه تمامنماي شرايط اجتماعي ما باشد.
اين منتقد سينما گفت: اگر نگران سينما هستيم جدا از نظارت دولتي بايد با جسارت واقعبينانه بخشي از نگاه نقادانه در صاحت فرهنگ را به هنرمندان و منتقدان دلسوز محول كنيم.
طوسي در بخش ديگري از غناي خود بر لزوم تدوين برنامه مدون براي سينما سياستگذاري براي افزايش سقف توليد سينما براساس يك شرايط اصولي و زيربنايي در آينده صحبت كرد و گفت: با افزايش سقف توليد در سينما ميتوان درصد مناسبي را براي سينماي اجتماعي و سينماي خاص و فرهنگي و هنر صنعت سينما در نظر گرفت.
وي افزود: ما براساس مخاطب شناسي در سينماي ايران بايد ريزش مخاطب در سينماي ايران را بررسي كنيم و با ايجاد تعادل بين سقف توليدات سينما و تلويزيون ميتوانيم به اين مهم دستيابيم.
براي دسترسي به سينماي آرماني يا همان ملي نيز بايد پارامترهاي لازم براي بازنگري در سينما و افزايش گسترده سينماي اجتماعي را در سمينارها و با همفكري و تعامل در سينما مورد بحث و بررسي قرار دهيم.
سمواتي: هر بحراني نشان از آيندهاي روشن دارد
امير سمواتي، تهيهكننده كه در فراسوي تمامي اين بحرانها، آينده روشني را براي سينماي ايران ميبيند به <بانيفيلم> گفت: <اتفاقات و بحث و جدلهايي كه سينماي ايران با آن دست به گريبان بود، تنها نشان از اين داشت كه سينما از آن هيچ كس نيست و براي همه است، هر كسي ميتواند روزي بر صحنه باشد، جايزه بگيرد يا در مقام رياست بنشيند، اما همين آدم ميتواند از چنين جايگاهي برخوردار نباشد، اما در اين سينما حضور داشتهباشد، حضوري كه مختص به يك نفر نيست و براي تمامي اهالي آن است.>
او در ادامه با اشاره به تلاطماني كه سينما در اين مدت اخير پشتسر گذاشته است تصريح كرد: <اين افت و خيزها نشان از زنده بودن سينماست، نشان از اين دارد كه سينما نفس ميكشد و هنوز حرف اول را ميزند. هرچند در بسياري از موارد بيرحمانه عمل ميكند، اما نهايتاً با تمامي اهالي خود مهربان است و همه آنها را حفظ خواهد كرد.>
او كه ايجاد هر بحراني را نويدي براي رسيدن به آيندهاي روشن قلمداد ميكند ادامه داد: <نبايد از حضور چنين بحرانهايي نگران باشيم، چون هر بحراني آيندهاي روشن تو را به بار خواهد آورد و اگر نباشد بدون شك ركود جاي آن را خواهد گرفت.>
سمواتي كه مهمترين اتفاق سال گذشته سينما را عزم جدي براي سالنسازي ارزيابي ميكند ادامه داد: <حضور پررنگتر دولت براي سالنسازي و ترميم سالنهاي موجود، يكي از مهمترين اتفاقات امسال بود كه نشان داد پس از سالها قرار است اين انرژي صرف انجام كارهاي بنياديتر شود.>
احمد طالبينژاد: غلبه سينماي تجارتي
احمد طالبينژاد در گفتوگو با <بانيفيلم> گفت: در ايام اخير اتفاق خاصي در سينما نيفتاده و سينما وارد مرحله تازهاي نشده است. البته فروش فوقالعاده فيلم <اخراجيها> يك اتفاق خبرساز و بحثانگيز سينما در سال گذشته بود و خود اين اتفاق بحث نوع سليقهسينماگران ايراني و نوع انتخاب آنها را پيش ميآورد.
طالبينژاد تصريح كرد: اين موضوع كه پس از اين همه سال كار و تلاش فيلمسازان فرهنگي سينماي ايران، فيلم <اخراجيها> كه به نظر من در رده فيلمهاي فرهنگي و تكنيكي سينما دستهبندي نميشود پرفروشترين فيلم سال شود قابل بررسي است. وي افزود: در سالهاي اخير فيلمهايي كه از ساختار و محتوي مطلوب بهرهمند هستند و براي آنها فروش خوبي پيشبيني ميشد به موقعيت خوبي در گيشه دست پيدا نكردند و اين نشان ميدهد تماشاگر ايراني از نگاه حرف جدي در سينما گريزان است و دوست دارد، با ديدن فيلمهاي سينمايي غرق در رويايي خوش شود.
اين منتقد سينما با بيان اينكه اين موضوع براي آينده فرهنگ و آينده سينماي ايران نگرانكننده است گفت: عرضه و تقاضا سينما را هدايت ميكند و ممكن است در آينده فيلمسازان ما براي بقا در سينما به سمت ساخت فيلمهاي صرفاً تجاري تمايل پيدا كنند درحالي كه همه آنها امتيازات لازم براي ساخت فيلمهايي مثل <مارمولك> و <اخراجيها> را ندارند.
طالبينژاد در بخش ديگري از صحبتهاي خود درباره روند حضور سينماي ايران در عرصههاي بينالمللي در ايام اخير گفت: اخيراً تعداد فيلمهاي ايراني كه در آن طرف مرزها خريدار داشته باشند كمتر شده در يك مقايسه بين بهترين فيلمهاي ايراني كه جشنواره فجر 85 با سالهاي قبل متوجه ميشويم سطح كيفي فيلمهاي سينماي ايران تنزل پيدا كرده است.
و طبعاً مديران جشنوارههاي بينالمللي كه براي جشنواره خود اعتبار قائلند از فيلمهاي ايراني بيكيفيت براي حضور در جشنوارهشان استقبال نميكنند، البته اين روندي است كه چند سال است آغاز شده و اتفاق خيلي جديدي در سينماي امروز ايران به حساب نميآيد.
رضويان: طليعه حضور نسل تازه فيلمسازان
اميرشهاب رضويان كه شاخصترين دستاورد سينماي اين روزها را حضور بيش از پيش نسل جديد فيلمسازان ارزيابي ميكند در ادامه گفت: <نسل جديد فيلمسازان در سالهاي اخير فيلمهاي قابل توجهي ساختهاند كه بسياري از آنها چه در داخل و چه در خارج از كشور درخشش خوبي داشتهاند.>
او كه اين اتفاق را به دليل حضور حمايتهاي ضمني از سينما ميداند ادامه داد:<اين حمايتهاي هرچند كوچك از سينماي فرهنگي نشان از حضور نسلي داشت كه مطالبات تازهاي دارد و با شيوههاي متفاوت فيلمسازي، حرفهاي جالبي براي گفتن و شنيدن ارائه ميكند.>
او كه اين اتفاق را طليعه و سرآغاز يك فصل جديد در سينماي ايران دانست، آن را باعث حضور مجدد سينماي فرهنگي ايران در سراسر دنيا معرفي كرد و گفت: <آينده از آن اين نسل است، نسلي كه ميتواند فيلمهايي بسازد كه هم به قولي جشنوارهپسند است و هم ميتواند در اكران عمومي حضور داشته باشد و به بيان حرف خود بپردازد.>
او كه اطلاق سينماي جشنوارهاي را به فيلمهاي نسل جديد، تلقي درستي نميداند، ادامه داد: <سينما ايران، نيازمند حضور انديشه و نيروي جديد است، نيرويي كه چه بخواهيم و چه نخواهيم با سير طبيعي زمان پيش ميآيد و حضوري پا برجا پيدا ميكند.>
او كه معتقد است هيچ جنگي ميان اين نسل و نسل گذشته فيلمسازي وجود ندارد، تصريح كرد: <تنها انتظاري كه ميتوان از اهالي سينماي نسل گذشته داشت اين است كه حداقل سد راه نيروهاي جوان نشوند، سدي كه حتي اگر قرار به حضورش باشد، آنقدر تعداد اعضاي اين موج تازه زياد است كه اين سدها را خواهد شكست و از بسياري از خط قرمزها عبور خواهد كرد.>
او با اشاره به حركتهاي مثبتي كه از اواسط دهه 60 رونق سينماي ايران را سبب شد در ادامه گفت:<متأسفانه حاكميت انديشهاي كه تنها به دنبال سودآوري بود، تدريجاً آن شكل فرهنگي سينما را تضعيف كرد، اما سينماي فرهنگي اين روزها سينمايي است كه نه تنها از لحاظ تجاري محكوم به شكست نيست كه مخاطب خود را در سطحي گستردهبه دست خواهد آورد.>
رضويان در پايان اشاره به لزوم برقراري عدالت در تقسيم امكانات اين سينما اظهار اميدواري كرد كه اين نگاه عادلانه به شايستهسالاري و نهايتاً رشد سينماي ايران كمك كند.
شرفالدين: مخاطبان، نجاتدهندگان اين سينما هستند
محمدرضا شرفالدين با تبريك روز ملي سينما به تمامي سينماگران و اهالي فرهنگ و هنر، مخاطبان سينما را نجاتدهندگان اين سينما دانست و ادامه داد: <در شرايط فعلي تنها بايد از مخاطبان خردمند سينما خواست كه لطف كنند و فارغ از توجه به مضمون و محتواي فيلمي كه قرار است به تماشاي آن بنشينند، فقط به سينما بروند و بابت خريد بليت پول پرداخت كنند، چون تنها پول همين مخاطبان محترم است كه ميتواند نجاتبخش سينماي امروز ما باشد.>
او ادامه داد: <هر چند اين مشكل تهيهكنندگان و فيلمسازان ماست كه فارغ از توجه به خود مخاطب و خوراك مناسب فكري او به توليد اثر ميپردازند و شايد چارهاي جز اين نداشته باشند، اما تمامي اينها از مديران سينمايي در ايجاد زمينهاي براي توليد آثار ارزشمند سلب مسؤوليت نميكند.>
ناصر شفق: مانعي براي تكريم روز ملي سينما وجود ندارد
ناصر شفق در گفتوگو با <بانيفيلم> باتوجه به فرا رسيدن روز ملي سينما در سال 86 گفت: اين روز بسيار بسيار مهم را به اهالي سينما تبريك ميگويم و تأكيد ميكنم شرايط نابهنجاري كه اكنون در سينماي ايران وجود دارد ممانعتي براي پاسداشت اين روز بزرگ وجود ندارد و نبايد احساس كنيم حالا كه شرايط سينما نامطلوب است روز سينما براي ما وجود ندارد.
اين تهيهكننده سينما معتقد است: بزرگداشت روز ملي سينما فراتر از سليقهها و دلخوريها مطرح است و ما بايد براي بزرگداشت اين روز بزرگ و تكريم آن كاري بكنيم.
ناصر شفق در ادامه صحبتهاي خود اظهار اميدواري كرد روز ملي سينما توجه همه انديشمندان، مديران و قانونگذاران را به سينما جلب كند چرا كه سينما يكي از كاركردهاي بزرگ جامعه بشريت است.
وي با بيان اينكه بايد سينما را در حد و اندازه و شأنيت آن پاسداشت سينما را يكي از تأثيرگذارترين هنرها دانست و گفت: سينما با زن، مرد، كودك و همه آحاد مردم با هر نگرش و تفكر ارتباط برقرار ميكند و آنها را تحت تأثير قرار ميدهد، در مجموع ميتوان گفت سينما يكي از بزرگترين پديدههاي شگرف زندگي بشري است كه همه ابعاد زندگي انسانها را تحت تأثير قرار ميدهد.
شفق گفت: غفلت از سينما از سوي دولتمردان باعث از بين رفتن فرهنگ انقلاب اسلامي داشتهها و خصلتهاي نيكوي فرهنگ ايرانيان است كه با زبان سينما به گوش جهانيان ميرسد.
وي در ادامه درباره اتفاقات شاخص سينما در ايام اخير اظهار كرد: متأسفانه اتفاقات شاخص سينماي ايران در ايام اخير منفي بوده است؛ متأسفانه جنگ، درگيري چالش و سهمخواهي از اتفاقات مهم اين روزهاي سينماي ماست.
شفق تأكيد كرد: نتيجه كاهش توجه به سينما در ايام گذشته كاهش وحدت و همدلي در سينما و ايجاد يأس و نااميدي بين اهالي سينما بود.
وي در ادامه گفت: آغاز بازسازي سينما آزادي و زدن كلنگ اين سينما و افتتاح مجتمع سينمايي رازي در يافتآباد تهران از اتفاقات خوب و مبارك سينماست كه اخيراً به وقوع پيوسته است و اساساً هر اتفاقي كه به تقويت زيرساختهاي سينما منجر شود اتفاقي ميمون و خوب است.
اين تهيهكننده سينما اظهار اميدواري كرد سينما در آينده با كم شدن دخالت دولت روبرو شود و امور سينما از سوي دولت به اهالي سينما واگذار شود.
او گفت: اميدوارم در سال آينده بتوانيم بگوييم مسؤولان سينماي كشور هنرمندان را تكريم ميكنند و بيتوجهي به هنرمندان سينما از وزارت ارشاد رخت بربسته است.
رئيسيان: هواي سينمايمان زمستانيست
عليرضا رئيسيان رييس انجمن كارگردانان سينماي ايران، كه حال و هواي سينماي ايران را زمستاني قلمداد ميكند، ادامه داد: <هرچند شرايط چندان اميدواركنندهاي را پيش رو نداريم، اما از آنجاكه من هميشه به سپيديها بيش از سياهينگاه ميكنم، اميدوارم كه حداكثر تا دو سال ديگر در پي زمستان اين روزهاي سينما، بهاري از راه برسد.>
رئيسيان زمستاني بودن حال و هواي سينماي اين روزها را در شيوهتوليد و نحوه نمايش آثار دانست در ادامه گفت: <بخشي از اين شرايط به شيوه مديريت سينما باز ميگردد و بخشي از آن به فشارهاي بيرون از حوزه مديريتي.>
او كه كمبود فضاي نقد جدي و پرمحتوا را از ديگر دلايل حضور اين شرايط ارزيابي ميكند، تصريح كرد: <سينماي ايران اين روزها از شرايط طبيعي حيات برخوردار نبوده است، شرايطي غيرطبيعي كه قسمتي از آن به خود ما فيلمسازان و دستاندركاران سينما نيز باز ميگردد.>
رئيسيان كه معتقد است براي بيرون آمدن از اين زمستان سرد و خشك بايد هرچه زودتر چارهاي انديشيده شود ادامه داد: <در حيطه مديريتي، بايد ساده انگاري نسبت به اين مقوله كنار گذشته و تا آنجا كه ممكن است نگاه واپسگرا و نظارتي آن تعديل شود، فارغ از اين مجموعه سينما نيز بايد خودشان، فارغ از جريان مديريتي به يك منشور تفاهم دست پيدا كنند و از ايجاد اين فضاهاي فرسايشي كه منجر به حضور شديدتر نظارت دولتي ميشود پرهيز كنند.>
او در ادامه گفت: <هرچند واقعيت اين است كه نميتوان تضاد ديدگاهها را از بين برد، اما بايد تمام تلاشمان را بكنيم تا با يك انديشه درست، به راههايي كممخاطرهتر دست پيدا كنيم.>